Wat is het Enneagram?

Het Enneagram is een psychologisch model dat op een diep niveau inzicht geeft in de onbewuste motivatie voor gedrag. Door de dynamische constructie van het model kun je zien welk gedrag je onder welke omstandigheden vertoont en hebt vertoond. Het geeft inzicht in jouw gedrag tegenover anderen en in het gedrag van anderen tegenover jou.

Het woord Enneagram komt uit het Grieks. Ennea betekent negen en gramma figuur of punt.
Zo is Enneagram te verklaren als een figuur met negen punten. Het symbool van het Enneagram is een cirkel, een driehoek en een vorm van zes lijnen. De dynamiek van het Enneagram zit in dit symbool, waarin alle negen punten met elkaar worden verbonden. Door deze verbinding is een fantastische krachtige dynamiek waar te nemen, waardoor niets vaststaat maar alles altijd in beweging is. Historisch gezien berust het Enneagram op talloze culturele, spirituele en filosofische tradities. Zo is het Enneagram terug te vinden in het boeddhisme en het christendom. Het Enneagram is kleurrijk, omdat het rekening houdt met de dynamiek van de mens. Het legt de alledaagse gebeurtenissen bloot en laat zien waar die vandaan komen. Naast een kosmopolitisch en spiritueel model is het Enneagram ook een karaktertypologie. ( zie de enneatypen) de negen punten staan voor negen enneatypen. Die enneatypen vertegenwoordigen negen persoonlijkheidstructuren die met elkaar zijn verbonden. Daardoor kun je ontdekken wat voor kwaliteiten jouw persoonlijkheid aanneemt als je het erg druk hebt, als je ontspannen bent, als je verliefd wordt enz. Tevens laat het zien aan welke mensen je een hekel hebt en met welke mensen je heel goed op kunt schieten. Het Enneagram maakt ook duidelijk hoe je jezelf kunt vinden en kunt ontplooien.

Op psychologisch niveau biedt het Enneagram ons de mogelijkheid ons bewust te worden van ons geconditioneerde gedrag, dat vastgeroest zit in onze gewoonten. We ontdekken de donkere kanten, de kanten waarmee we niet graag worden geconfronteerd en waar we niet graag naar kijken. Dat kan pijnlijk zijn, maar men kan zichzelf alleen maar heel goed leren kennen als men eerst naar de donkere kanten kijkt. Iedereen heeft positieve en negatieve kanten. De een heeft wat meer van het een dan de ander. Het Enneagram geeft aan hoe we onze negatieve kanten kunnen verbeteren en onze positieve kanten kunnen versterken.

Het belangrijkste idee berust op het principe dat ieder mens een karaktertrek heeft die centraal staat. Dat noemen we onze fixatie en deze is meestal onbewust aanwezig. De fixatie wordt aangestuurd door onze passie, die eveneens onbewust is. Je kunt de passie ook je ondeugd noemen. De fixatie en de passie zijn onbewust, omdat we er een verdedigingsmechanisme omheen hebben gelegd dat in ons eerste levensjaar ontstaan is. Door dit verdedigingsmechanisme en de fixatie en de passie hebben we een beperkte kijk op de wereld. We bekijken maar een negende deel van de wereld; we bevinden ons in één Enneatype en denken dat de hele wereld eruitziet zoals wij die zien. Dat er nog acht andere mogelijkheden en talloze varianten daarop zijn, zijn we ons niet bewust.

Het Enneagram laat ons alle negen kanten van het wereldbeeld, of de werkelijkheid zien. Het toont ons dat we weliswaar door één bril naar die werkelijkheid kijken, maar dat we allemaal zeker wel vijf brillen hebben. Vier andere mogelijkheden zitten dus in onze persoonlijkheid verankerd, maar we gebruiken die zelden of nooit. Door het Enneagram leren we die vijf mogelijkheden volledig benutten.

Het Enneagram is dus een model van onze beperkingen. We hebben ons zelf beperkt omdat we zijn gaan geloven dat we één type zijn. We hebben het gedrag van dat type aangenomen en denken dat we dat ook zijn. Dat is onze beperkende overtuiging. Door het Enneagram als model te gebruiken, wordt het een routekaart die aangeeft waar we staan en hoe we uit onze beperkingen kunnen komen.

Het Enneagram is de route naar zelfbewustzijn.